(N/A) વિધાન: પદાર્થના વેગમાનમાં થતા ફેરફારનો સમય દર તેના પર લાગતા પરિણામી બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને આ ફેરફાર પરિણામી બળની દિશામાં હોય છે.
ધારો કે $m$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $\Delta t$ સમયગાળા માટે પરિણામી બળ $\vec{F}$ લાગે છે. આ દરમિયાન તેનો વેગ $\vec{v}$ થી બદલાઈને $\vec{v} + \Delta \vec{v}$ થાય છે.
પ્રારંભિક વેગમાન: $\vec{p}_i = m\vec{v}$
અંતિમ વેગમાન: $\vec{p}_f = m(\vec{v} + \Delta \vec{v})$
વેગમાનમાં ફેરફાર:
$\Delta \vec{p} = \vec{p}_f - \vec{p}_i = m\Delta \vec{v}$
ગતિના બીજા નિયમ મુજબ:
$\vec{F} \propto \frac{\Delta \vec{p}}{\Delta t} \implies \vec{F} = k \frac{\Delta \vec{p}}{\Delta t}$
$\Delta t \to 0$ લેતા:
$\vec{F} = \frac{d\vec{p}}{dt} = m\vec{a}$ (જો દળ અચળ હોય તો).
મહત્વના મુદ્દાઓ:
$(i)$ ન્યૂટનનો બીજો નિયમ $\vec{F} = \frac{d\vec{p}}{dt}$ છે. જો દળ અચળ હોય,તો $\vec{F} = m\vec{a}$.
$(ii)$ જો પરિણામી બાહ્ય બળ શૂન્ય હોય,તો $\vec{a} = 0$,એટલે કે વેગ અચળ રહે છે,જે ન્યૂટનના ગતિના પ્રથમ નિયમ સાથે સુસંગત છે.
$(iii)$ આ નિયમ બળનું મૂલ્ય આપે છે. તે સદિશ રાશિ છે જેના ઘટકો: $F_x = ma_x, F_y = ma_y, F_z = ma_z$ છે.
$(iv)$ આ સમીકરણ બિંદુવત પદાર્થો,દ્રઢ પદાર્થો અથવા કણોના તંત્ર માટે લાગુ પડે છે.
$(v)$ આ નિયમ કોઈ ચોક્કસ ક્ષણે બળ અને પ્રવેગ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે; તે પદાર્થની ગતિના ઇતિહાસ પર આધારિત નથી.